Boşanma kararı, bireylerin hayatındaki zorlu dönemlerden biri olarak boşanma davası ücreti gibi konuların da göz önünde bulundurulmasını gerektirir. Eşlerin evlilik birliğini sonlandırmaya karar vermesiyle başlayan bu yolculukta hukuki sürecin sağlıklı şekilde yürütülebilmesi, yargılama giderlerinin ve avukatlık ücretlerinin doğru planlanmasına bağlıdır.

Boşanma davası ücreti genellikle tek kalemden oluşmaz. Bu ücretler; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde belirlenen harçları, tebligat giderlerini, bilirkişi ücretlerini, avukatlık vekalet ücretlerini kapsar. Bu maliyetler, anlaşmalı ya da çekişmeli boşanma davaları için farklılık gösterebilir. Peki, boşanma davalarında ödenmesi gereken rakamlar, ücret tarifeleri nasıldır?

Boşanma Davası Ücretlerini Belirleyen Temel Unsurlar

Boşanma davası ücretleri sabit rakamlardan ibaret değildir. Bu ücretler, her davanın kendine has dinamiklerine göre değişiklik gösterir. Yargılama süreci boyunca ortaya çıkacak toplam maliyeti belirleyen temel kriterler ise şunlardır:

Davanın Hukuki Niteliği

Davanın anlaşmalı mı, yoksa çekişmeli mi olacağı maliyeti belirleyen en temel unsurlardan biridir. Anlaşmalı boşanma davaları genellikle tek celsede sonuçlandığı için daha az masraf gerektirir. Ancak çekişmeli davalar yazılı yargılama sürecine tabi olduğu için hem dilekçeler teatisi hem uzun tahkikat aşamaları nedeniyle daha yüksek maliyetler gerektirebilir.

Mahkemenin İş Yükü ve Duruşma Sayısı

Çekişmeli bir boşanma davası genellikle 5 ile 10 celse arasında sürer. Her bir celse hem yeni tebligatlar hem yeni usul işlemleri anlamına gelir. Celse sayısı arttıkça toplam yargılama giderleri de artış gösterir. Çekişmeli boşanma davalarında yargılama süresinin uzaması, toplam boşanma davası ücretinin artmasına neden olur. Bu noktada boşanma davası ne kadar sürer sorusunun cevabı, maliyet hesabı açısından da önemlidir.

Delillerin Toplanması, Tanık Sayısı, Bilirkişi Ücretleri

Davada ileri sürülen iddiaların ispatı için gereken araçlar boşanma davası harç ücreti üzerinde doğrudan etkilidir. Özellikle zina, şiddetli geçimsizlik, velayet veya mal paylaşımı gibi konularda; pedagog raporları, psikolog görüşmeleri, sosyal ve ekonomik durum araştırmaları, bilirkişi incelemeleri için ayrı ücretler ödenmesi gerekir. Ayrıca 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca dinlenecek her tanık için davetiye gideri, gerekliyse tanık ücreti maliyet kalemlerine eklenir.

Vekalet Ücreti Takvimi, Usul Hataları ve Tebligat Süreçleri

Avukatlık ücretleri, davanın karmaşıklığına ve harcanacak emeğe göre Türkiye Barolar Birliği tarafından yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenir. Ücret davayı da göz önünde bulundurarak bu tarifenin altında kalmamak koşuluyla belirlenmelidir. Hatalı adrese gönderilen tebligatlar veya dilekçelerde yer alan form eksiklikleri ise davanın uzamasına, dolayısıyla ek harç veya gider avansı ödenmesine neden olabilir.

Boşanma davası ücreti; davanın ne kadar süreceği, her iki taraf boşanma talepleri, delillerin niteliği ile doğrudan ilişkilidir. Profesyonel hukuki destek, bu sürecin stratejik yönetilmesini sağlayarak gereksiz masrafların önüne geçilmesine yardımcı olur.

Boşanma Masrafları: Boşanma Davası Açma Ücreti ve Harçlar

Boşanma davası açma süreci yalnızca dilekçelerin mahkemeye sunulmasıyla değil, aynı zamanda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca gerekli mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi sürecidir. Bir davanın mahkeme tarafından işleme alınabilmesi ve tensip zaptının hazırlanabilmesi için harç ve gider avanslarının eksiksiz yatırılması zorunludur. Bu harçlar ve giderler ile ilgili detaylar ise aşağıdaki gibidir.

Boşanma davası açma süreci, dilekçenin hazırlanması ve harçların yatırılmasıyla başlar. Boşanma davası nasıl açılır sorusunun detayları, sürecin mali boyutunu da doğrudan etkiler.

Başvuru ve Peşin Harçlar

Boşanma davaları kural olarak sabit harca tabidir. Ancak davanın içeriğine ya da taleplere göre bu kalemler çeşitlenebilir. Ödenmesi gereken başlıca boşanma davası ücretleri şunlardır:

  • Başvuru Harcı: Davanın açılması sırasında mahkeme veznesine yatırılan, her yıl harçlar tarifesine göre güncellenen sabit bedeldir.
  • Peşin Harç: Dava açılırken devletin yargılama hizmeti karşılığında peşin olarak aldığı harç kalemidir.
  • Vekalet Harcı ve Pulu: Davanın bir avukat aracılığıyla takip edilmesi durumunda, vekaletnamenin dosyaya sunulması için ödenen harçlardır.

Bu ücretler genellikle yeniden değerleme oranında artırılsa da bu durum değişiklik gösterebilir.

Gider Avansı ve Kapsamı

Gider avansı, yargılama boyunca yapılacak masrafların önceden mahkeme kasasına depo edilmesi olarak nitelenebilir. Bu avansın eksik yatırılması, davanın durmasına veya gecikmesine yol açan temel unsurlardan biridir. Kapsadığı kalemler ise şunlardır:

  • Tebligat Giderleri: 7201 sayılı Tebligat Kanunu uyarınca; duruşma günü, dilekçelerin ve kararların taraflara bildirilmesi için kullanılan posta masraflarıdır.
  • Bilirkişi veya Keşif Ücreti: Özellikle çekişmeli boşanma davalarında çocukların velayeti için sosyal hizmet uzmanı, psikolog veya pedagog raporları alınması gerektiğinde bu uzmanlara ödenen bedellerdir.
  • Tanık Davetiye ve Ücretleri: Tahkikat aşamasında dinlenecek her bir tanığa gönderilecek tebligatlar ile tanıkların mahkemeye gelmesi için takdir edilen ücretler bu avanstan karşılanır.
  • Dosya ve Kırtasiye Giderleri: Dava dosyasının oluşturulması ve sistem üzerinden numara alınması aşamasındaki masraflardır.

Özellikle çekişmeli davalarda maliyeti artıran en önemli kalemlerden biri bilirkişi incelemeleridir. Hakim, davanın aydınlatılması için teknik bilgiye ihtiyaç duyulduğunda bilirkişiye başvurur. Bu ücretler, davanın karmaşıklığına göre mahkeme tarafından belirlenerek gider avansından mahsup edilir ya da taraflar arasında paylaştırılır.

Harçlar ve Masraflar Ödenmezse Ne Olur?

Mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi, hukuki sürecin seyrini doğrudan etkiler. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesi uyarınca, harçların veya dilekçedeki zorunlu unsurların eksik olması halinde mahkeme 1 haftalık kesin süre verir. Verilen kesin süre içinde eksik harç veya masraflar tamamlanmazsa, dava açılmamış sayılır ve süreç başlamadan sona erer.

Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Davalarının Ücretleri

Boşanma davası ücreti, davanın hangi usul ile yürütüleceğine göre değişiklik gösterir. Türk hukuk sisteminde boşanma davaları, tarafların irade birliğine varıp varmamasına göre anlaşmalı veya çekişmeli olmak üzere iki türlü görülebilir. Her iki türde de mahkeme masrafları ile boşanma avukatı ücretleri davanın karmaşıklığına, harcanan emeğe, yargılama süresine göre şekillenir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Ücreti

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi uyarınca açılan anlaşmalı boşanma davaları, hem zaman hem maliyet açısından en avantajlı kabul edilen yöntemdir. Bu dava türünde maliyeti belirleyen başlıca unsurlar şunlardır:

  • Maktu Harç Avantajı: Anlaşmalı boşanma davalarının genellikle tek celsede sonuçlanması boşanma davası ücreti için asgari bir düzey yaratır. Bu davalarda süreç, başvuru harcı ve peşin avans ödemeleri ile başlatılır.
  • Protokol Hazırlama ve Danışmanlık Ücreti: Anlaşmalı boşanmanın temelini oluşturan protokolün; maddi-manevi tazminat, nafaka, velayet gibi konularda hiçbir boşluk bırakmayacak şekilde hazırlanması gerekir. Protokolde yapılacak usul hataları veya kullanılan muğlak ifadeler hakimin düzeltme talep etmesine, dolayısıyla ek duruşma oluşmasına ve maliyetlerin artmasına neden olabilir. Boşanma dilekçesinde yapılacak şekil veya içerik hataları, harçların boşa gitmesine neden olabilir. Bu nedenle boşanma dilekçesi nasıl yazılır sorusu, maliyet açısından da kritik önemdedir.
  • Avukatlık Vekalet Ücreti: Sürecin profesyonel takiple ortalama 1-2 ayda sonuçlanması, avukatlık ücretinin çekişmeli davalara oranla daha ekonomik olmasını sağlar. Bireysel olarak yürütülen süreçlerde anlaşmalı boşanma davası avukatlık ücreti gerekmez.

Yukarıdakilere ek olarak kararın kesinleşmesi için tarafların istinaf hakkından feragat dilekçesi sunması, hem 14 günlük bekleme süresini hem ek tebligat masraflarını ortadan kaldırarak maliyet tasarrufu sağlar.

Çekişmeli Boşanma Davası Ücreti

Tarafların boşanma veya boşanmanın velayet, nafaka, tazminat gibi sonuçları üzerinde uzlaşamadığı durumlarda açılan çekişmeli boşanma davaları, yazılı yargılama usulüne tabi olduğu için daha yüksek maliyetler doğurur.

  • Dilekçeler Teatisi ve Uzun Yargılama: Çekişmeli davalarda dilekçelerin karşılıklı sunulması süreci, tek başına 3 ile 6 ay sürebilir. Bu süreçte yapılan her işlem, gönderilen her tebligat gider avansından karşılanan ek masraflar demektir.
  • Tahkikat Aşaması Masrafları: Davanın en uzun ve maliyetli kısmı olan tahkikat aşamasında; tanıkların dinlenmesi, bilirkişi incelemeleri ve sosyal-ekonomik durum araştırmaları için ödemeler yapılır.
  • Celse Sayısı: Çekişmeli davalar genellikle 5 ile 10 celse arasında sürer. Her yeni duruşma, yargılama giderlerinin birikmesine neden olur. Yani ekstra boşanma davası ücreti demektir.
  • İstinaf ve Yargıtay Giderleri: Yerel mahkeme kararına itiraz edilmesi durumunda, dosyanın Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay’a taşınması için ek başvuru harçları ile ek posta giderleri ödenir.
  • Mal Paylaşımı Davası Harçları: Boşanma davası ile bağlantılı olarak açılan mal rejiminin tasfiyesi davası, boşanmadan ayrı olarak mal varlığının değerine göre harç ödenmesini gerektirir.
  • Avukatlık Ücreti: Çekişmeli davaların 1,5 yıldan 5 yıla kadar uzayabilmesi, avukatın üstlendiği hukuki sorumluluğu ve harcadığı emeği artırır. Çekişmeli boşanma davası avukatlık ücreti, Türkiye Barolar Birliği’nin boşanma davası asgari ücret tarifesi ile barolar tarafından tavsiye edilen ücret listeleri dikkate alınarak daha yüksek değerlerden belirlenir.

Çekişmeli başlayan bir davanın süreç içerisinde uzman avukat arabuluculuğu ile anlaşmalı boşanmaya çevrilmesi, yıllar sürecek mali ve manevi yükü haftalar içinde sonlandırarak ciddi ekonomik kazanç sağlar.

Boşanma Davası Vekalet Ücreti ve Asgari Ücret Tarifesi

Boşanma davası vekalet ücreti, rastgele belirlenen bir tutar değildir. Bu ücretin belirlenmesinde Türkiye Barolar Birliği tarafından her yıl yayımlanarak Resmi Gazete ile yürürlüğe giren yasal düzenlemeler esas alınır.

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Nedir?

Avukatlık vekalet ücretinin alt sınırını belirleyen temel belge Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’dir. Bu tarife, bir avukatın sunduğu hizmet karşılığında alabileceği asgari ücreti temsil eder. Hukuki düzenlemelere göre, bir avukatın davanın takibi için AAÜT’de belirlenen rakamın altında bir boşanma davası ücreti ile çalışması yasal olarak mümkün değildir. Piyasa koşulları, tarafların ekonomik durumu, avukatın bilgi ve deneyimi, talepler, bu ücretin avukat tarafından belirlenmesinde etki eden faktörlerdir.

Yine de bir ücret belirleme serbestisi bulunur. Avukat ile müvekkili; davanın zorluğu, harcanacak emek ve davanın süresi gibi kriterleri göz önünde bulundurarak bu asgari tutarın üzerinde bir rakamda anlaşabilir.

Baroların Tavsiye Ettiği Ücret Çizelgeleri

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin yanı sıra; Ankara, İstanbul, İzmir gibi illerin baroları, kendi bölgelerindeki yaşam koşullarını ya da davanın ortalama iş yükünü dikkate alarak “Tavsiye Niteliğinde En Az Ücret Çizelgesi” yayımlar.

Büyükşehirlerdeki aile mahkemelerinde görülen davaların yoğunluğu ve duruşma aralıklarının uzunluğu, bu çizelgelerdeki tavsiye edilen rakamların asgari tarifenin üzerine olmasına neden olabilir. Ayrıca hazırlanan dilekçelerin niteliği, protokolün hukuki derinliği, sürecin titizlikle takip edilmesi gibi durumlar net bir boşanma davası ücreti belirlenmesinde etkilidir.

Vekalet Ücretini Kim Öder?

Boşanma davalarında vekalet ücreti iki farklı şekilde değerlendirilir. Sözleşmesel vekalet ücreti; müvekkilin, kendisini temsil etmesi için anlaştığı avukata ödediği ücrettir. Karşı yan vekalet ücreti ise dava sonunda mahkemenin, haksız çıkan veya davayı kaybeden tarafın, kazanan tarafın avukatına karşı tarafın ödemesine hükmettiği bedeldir.

Avukatsız Boşanma Davası Maliyetleri Artırır mı?

Kanunda istisnaları belirtilen durumlar dışında herkes kendi davasını takip edebilir. Boşanma davaları açısından da herkes kendi davasını takip edebilecektir. Bireylerin boşanma davası ücreti kalemlerinden tasarruf etmek amacıyla kendi başlarına dava açmaları başlangıçta ekonomik bir yöntem gibi görünebilir. Ancak usul hukuku açısından ciddi ekonomik riskler barındırır. Avukatsız yürütülen süreçlerde karşılaşılan en büyük engel, usul ekonomisine aykırı olan ve davanın reddine kadar uzanan hatalardır. Yargılama açısından kaçırılacak bir süre, belirtilen süreden sonra ödenen bir ücret veya duruşma kaçırılması, süresinde yapılmayan ara karar, telafisi zor durumlara neden olabilir.

Görünmeyen Maliyetler ve Usul Hataları

Profesyonel destek alınmadan açılan davalarda, basit form eksiklikleri bile hem davanın seyrini hem maliyetini doğrudan etkiler. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. Maddesi uyarınca, dilekçede bulunması zorunlu unsurların eksikliği halinde mahkeme tarafından 1 haftalık kesin süre verilir. Bu sürenin kaçırılması, davanın açılmamış sayılmasına ve yatırılan harçların boşa gitmesine yol açar.

Harçların eksik yatırılması, mahkemenin dosyayı işleme almasını veya tensip zaptı hazırlanmasını geciktirir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine hakim olmayan bireylerin tebligat sürecini takip edememesi, duruşma gününün aylar sonrasına ertelenmesine ve her ertelemede ek boşanma davası ücreti çıkmasına neden olur.

Zaman ve Hak Kaybının Maliyetlere Etkisi

Avukatsız boşanma davaları çok daha uzun süreceğinden, avukatsız boşanma davası ücreti de artış gösterebilir. Türk Medeni Kanunu 166/3 kapsamındaki şartların bireyler tarafından hukuki bir dille ifade edilememesi, hakimin dosyayı çekişmeli boşanma olarak nitelendirmesine neden olabilir. Bu durum, birkaç ayda bitebilecek bir davanın 1-2 yıl uzamasına, yargılama giderlerinin katlanmasına yol açar. Kararın yazılması ile tebliği süreçlerinin manuel takibi, UETS gibi profesyonel sistemler kadar hızlı işlemez.

Dava dilekçesinde veya protokolde yapılan hatalar sadece süreci uzatmaz, aynı zamanda telafisi güç maddi kayıplara neden olur. Maddi-manevi tazminat ile nafaka gibi kalemlerin usulüne uygun talep edilmemesi, ileride bu haklardan mahrum kalınmasına neden olabilir. Protokolde yer alan muğlak ifadeler hakimin düzeltme istemesine, bu da yeni duruşma günleri ve ek boşanma davası ücreti kalemleri anlamına gelir.

Boşanma Davası Ücreti Ödeme Gücü Olmayanlar Ne Yapmalı?

Boşanma davası açmak isteyen ancak yargılama giderlerini veya avukatlık ücretini karşılama gücü olmayan bireyler için hukuk sistemimizde “Adli Yardım” mekanizması düzenlenmiştir. Bu mekanizma, hak arama özgürlüğünün önündeki mali engelleri kaldırır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken yargılama giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olanlar adli yardımdan yararlanabilir. Adli yardım kararı verildiğinde; dava açılış harçları, gider avansı, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi boşanma davası ücreti kalemlerinden geçici olarak muafiyet sağlanır.

Maddi durumu yetersiz olan taraf, ilgili baronun adli yardım servisine başvurarak kendisine boşanma avukatı atanmasını talep edebilir. Başvuru sırasında muhtarlıktan alınan fakirlik belgesi, üzerine kayıtlı taşınmaz veya araç bulunmadığına dair belgeler gibi mali durumu belgeleyen evrak mahkemeye veya baroya sunulmalıdır. Dava sonunda haksız çıkan taraf adli yardımdan yararlanmış olsa dahi, ertelenen yargılama giderlerini ve harçları ödemekle yükümlü tutulabilir.

Boşanma Sonrası Nüfus ve Tapu İşlemleri Ücretleri

Boşanma davasında hakimin kararı sözlü olarak açıklaması, sürecin bittiği anlamına gelmez. Davanın fiilen sonuçlanması ile hukuken kesinleşmesi arasında belirli adımlar ve bu adımlara bağlı maliyetler bulunur. Karar kesinleştikten sonra tarafların idari kayıtlarını güncellemesi, varsa mal paylaşımı kararlarını icra etmesi gerekir.

Nüfus Kaydının Güncellenme Süreci

Mahkeme kararı kesinleştikten sonra kimlik bilgilerindeki medeni hal hanesinin değiştirilmesi bir dizi bürokratik işlem gerektirir. Kararın taraflara tebliğinden itibaren başlayan 2 haftalık istinaf süresi dolduğunda veya taraflar bu haktan feragat ettiklerinde karar kesinleşir. Karar kesinleştiği zaman mahkeme kalemi, UYAP sistemi üzerinden ilgili Nüfus Müdürlüğü ile paylaşır.

Bu bildirim ve tescil işlemi genellikle 2-5 iş günü sürer. Bu aşamadan mahkeme tarafından yapılan bildirim için ek bir boşanma davası ücreti ya da harç talep edilmez. Ancak yeni kimlik kartı çıkarılması sırasında Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen değerli kağıt bedelinin ödenmesi gerekir.

Tapu İşlemleri ile Mal Rejiminin Tasfiyesi Maliyetleri

Boşanma davaları ile bağlantılı olarak görülen mal paylaşımı davaları, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra karara bağlanır.

Eğer mahkeme kararıyla bir taşınmazın mülkiyeti eşler arasında el değiştiriyorsa veya paylaştırılıyorsa, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü nezdinde taşınmazın değeri üzerinden nispi tapu harcı ödenmesi gerekebilir. Tapu sicilindeki tescil ve değişiklik işlemleri sırasında her yıl güncellenen döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilir. Mal paylaşımı davası sürecinde mülklerin değer tespiti için ödenen bilirkişi ücretleri, yargılama gideri olarak tarafların yükümlülüğündedir.

Boşanma davası açma ücreti, haklarınızın ve geleceğinizin teminat altına alınması için yaptığınız bir yatırımdır. Kağıt üzerinde basit gibi görünen usul işlemleri profesyonel bir titizlikle yönetilmediğinde hem maddi hem manevi kayıplara yol açabilir. Hukuki sürecin uzman bir avukat aracılığıyla yönetilmesi hem bürokratik masrafları hem zaman kaybını önler.