Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza yargılamasında sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmasına rağmen bu hükmün belirli şartlarla hemen hukuki sonuç doğurmamasını sağlayan özel bir kurumdur. HAGB bir beraat kararı değildir ve “sanığın suçsuz bulunması” anlamına gelmez.

HAGB düzenlemesi 2023-2026 döneminde Anayasa Mahkemesi kararları ve kanun değişiklikleri nedeniyle önemli ölçüde değişmiştir. Özellikle Anayasa Mahkemesinin 10 Temmuz 2025 tarihli E.2024/98, K.2025/149 sayılı iptal kararından sonra 7589 sayılı Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve CMK m.231 yeniden düzenlenmiştir. Bu nedenle eski içeriklere dayanılarak HAGB hakkında değerlendirme yapılması önemli hatalara yol açabilir.

HAGB Nedir?

CMK m.231 kapsamında HAGB, sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün açıklanmasının geri bırakılmasıdır. Mahkeme önce suçun sabit olduğuna kanaat getirip mahkûmiyet hükmü kurar; ardından kanuni şartları varsa bu hükmün açıklanmasını geri bırakabilir. Bu karar, mahkûmiyet hükmünün denetim süresi boyunca sanık hakkında normal hukuki sonuçları doğurmamasına yol açar. Denetim süresinin kanuna uygun şekilde tamamlanması hâlinde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşürülür.

2026 İtibarıyla HAGB Kaldırıldı mı?

Hayır. Anayasa Mahkemesi 10 Temmuz 2025 tarihli E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla HAGB’ye ilişkin temel kuralı Anayasa’nın 17. maddesi yönünden iptal etmiş ve iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir.

Ancak iptal hükmü yürürlüğe girmeden önce 7589 sayılı Kanun kabul edilmiş ve 31 Temmuz 2026 tarihli, 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Böylece HAGB kurumu tamamen ortadan kalkmamış, Anayasa Mahkemesinin eleştirileri dikkate alınarak yeni bir çerçevede düzenlenmiştir.

HAGB İçin Ceza Sınırı Nedir?

HAGB bakımından temel eşik, sanık hakkında hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmasıdır. Burada suçun kanundaki soyut ceza üst sınırı değil, yargılama sonunda sanık hakkında hükmolunan sonuç ceza önem taşır. Ancak yalnızca cezanın iki yılın altında kalması HAGB verilmesi için yeterli değildir. Diğer kanuni koşulların da birlikte gerçekleşmesi gerekir.

HAGB’nin Diğer Şartları

Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları dikkate alarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine ulaşması ve suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın kanunda öngörülen şekilde giderilmesi temel koşullar arasındadır.

2026 düzenlemesinde zararın giderilmesi bakımından taksitlendirmeye ilişkin yeni imkânlar da öngörülmüştür. Somut dosyada zararın niteliği, miktarı ve giderilme biçimi ayrıca değerlendirilmelidir.

Sanığın HAGB’yi Kabul Etmesi Gerekir mi?

2024 değişikliklerinden sonra HAGB uygulanabilmesi için sanığın önceden “HAGB’yi kabul ediyorum” şeklinde rıza göstermesi şartı kaldırılmıştır. Bunun temel gerekçelerinden biri, sanığın hükmü görmeden kanun yolundan feragat etmeye zorlanmasının adil yargılanma güvenceleriyle bağdaşmaması yönündeki Anayasa Mahkemesi değerlendirmeleridir. Bu nedenle 2026 itibarıyla eski uygulamadaki “sanığın kabul etmemesi hâlinde HAGB verilemez” kuralına dayanan açıklamalar güncel değildir.

HAGB Kararına Karşı Hangi Kanun Yoluna Başvurulur?

Güncel sistemde HAGB kararına karşı temel kanun yolu istinaftır. Eski dönemdeki itiraz sistemiyle güncel düzenleme karıştırılmamalıdır.İstinaf incelemesinde yalnızca HAGB şartları değil, kanunun izin verdiği kapsamda mahkûmiyet hükmüne ilişkin hukuka aykırılık iddiaları da değerlendirme konusu olabilir. Kanun yolu süresi ve başvuru şekli somut kararın tebliğ/tefhim durumuna göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Hangi Suçlarda HAGB Uygulanamaz?

7589 sayılı Kanunla Anayasa Mahkemesinin işkence ve kötü muamele yönündeki eleştirileri doğrultusunda önemli sınırlamalar getirilmiştir. İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele niteliği taşıyan suçlar bakımından HAGB uygulanması sınırlandırılmıştır.

Bunun yanında özel kanunlarda HAGB’yi yasaklayan veya sınırlayan hükümler bulunabilir. Bu nedenle yalnızca CMK m.231’e bakılarak her suç bakımından HAGB uygulanabileceği sonucuna varılmamalıdır.

HAGB Denetim Süresi ve Sonuçları

HAGB kararı sonrasında sanık belirli bir denetim süresine tabi olur. Yetişkinler bakımından genel denetim süresi beş yıldır; suça sürüklenen çocuklar bakımından daha kısa süre uygulanmaktadır.

Denetim süresi içinde kanunda öngörülen koşullara uyulması hâlinde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir. Denetim süresi içinde kasıtlı yeni suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırılık durumunda ise mahkemenin hükmü açıklaması gündeme gelebilir. Yeni suçun yalnızca soruşturma konusu olması ile kesinleşmiş mahkûmiyet doğurması aynı şey değildir; somut olayın hangi aşamada olduğu önemlidir.

HAGB Adli Sicilde Görünür mü?

HAGB, kesinleşmiş klasik bir mahkûmiyet kaydı gibi genel adli sicil belgesine yansıyan bir sonuç doğurmaz. Bununla birlikte HAGB kararları kanunda belirtilen özel sisteme kaydedilir ve yalnızca belirli makamlarca, kanunda öngörülen amaçlarla kullanılabilir.

Bu nedenle “HAGB hiçbir yerde görünmez” veya “normal sabıka kaydıyla tamamen aynıdır” şeklindeki iki uç ifade de doğru değildir.

HAGB ile Cezanın Ertelenmesi Aynı Şey midir?

Hayır. HAGB ile hapis cezasının ertelenmesi farklı kurumlardır. HAGB’de hükmün açıklanması geri bırakılırken, cezanın ertelenmesinde mahkûmiyet hükmü açıklanır ve hukuki sonuç doğurur; yalnızca cezanın infazı belirli şartlarla ertelenir.

Adli sicil, denetim, tekerrür ve diğer sonuçlar bakımından iki kurumun etkileri farklıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB beraat midir? Hayır. Mahkeme suçun sabit olduğuna kanaat getirerek mahkûmiyet hükmü kurar; hükmün açıklanmasını geri bırakır.

HAGB tamamen kaldırıldı mı? Hayır. 31 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla güncellenmiş biçimde devam etmektedir.

HAGB için sanığın kabulü gerekiyor mu? Güncel düzenlemede eski sistemdeki kabul şartı bulunmamaktadır.

HAGB kararına itiraz mı istinaf mı? Güncel sistemde kanun yolu istinaftır.

Denetim süresinde her yeni soruşturma HAGB’yi bozar mı? Hayır. Yeni bir soruşturmanın açılması ile kasıtlı yeni suç nedeniyle hukuki sonuç doğuracak mahkûmiyet birbirinden ayrılmalıdır.

HAGB sabıka kaydında çıkar mı? Genel adli sicil belgesinde klasik mahkûmiyet gibi görünmez; özel kayıt rejimi vardır.

Sonuç

HAGB, 2026 yılında tamamen kaldırılmış bir kurum değildir. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi kararları ve 7589 sayılı Kanun nedeniyle önceki yıllardaki uygulamadan önemli ölçüde farklılaşmıştır.

Somut ceza dosyasında suç tipi, sonuç ceza, önceki mahkûmiyetler, zarar giderimi, sanığın kişisel durumu, suçun kamu görevlisi tarafından işlenip işlenmediği ve özel kanunlardaki HAGB yasakları birlikte değerlendirilmelidir.

Hukuki Dayanak ve Güncellik Notu

Başlıca hukuki dayanaklar: 5271 sayılı CMK m.231; Anayasa Mahkemesi E.2024/98, K.2025/149, 10.07.2025; 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026, 33326).

Hukuki Bilgilendirme

İşbu paylaşım yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş, hukuki danışmanlık veya somut bir uyuşmazlığa ilişkin yönlendirme niteliği taşımamaktadır. Paylaşımda yer verilen açıklamalar, her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, tek başına hukuki işlem veya karar dayanağı olarak değerlendirilmemelidir.

Mevzuat, yargı kararları ve uygulamalar zaman içerisinde değişiklik gösterebileceği gibi, benzer görünen hukuki uyuşmazlıklarda dahi olayın özelliklerine göre farklı sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle hak kaybı yaşanmaması adına, somut olayın tüm bilgi ve belgeleriyle birlikte ayrıca değerlendirilmesi ve gerektiğinde profesyonel hukuki destek alınması tavsiye edilir.

Bu paylaşımın amacı hukuki konularda genel farkındalık oluşturmak ve kamuoyunu bilgilendirmektir.